भारतस्य वित्तमन्त्रिण्या निर्मला सीतारामन् महोदयाया रविवासरे (१ फरवरी २०२६) को आयव्ययपत्रकम् (
Union Budget 2026-2027) संसदः पटले उपस्थापितम्। एतस्य आयव्ययपत्रकस्य मुख्याः अंशाः अधोनिर्दिष्टाः सन्ति:
मुख्याः बिन्दवः (Highlights)
लक्ष्यम् विकसितभारतम् (Viksit Bharat) - त्रयः कर्तव्याः (Three Kartavyas)
राजकोषीयघाटा GDP इत्यस्य ४.३% मितं लक्ष्यम्
आयकरः नवीन-आयकर-अधिनियमः २०२५ (New Income Tax Act 2025) एप्रिल् २०२६ तः प्रभावी भविष्यति आयकरप्रक्रिया सरलीकृता।
कृषिः कृषकाणां आयवृद्धये 'प्रधानमन्त्री धन-धान्य कृषि योजना' (PM DDKY) विस्तृता।
आरोग्यम् १७ कर्करोग-औषधानां शुल्कमुक्तिः। 'बायोफार्मा शक्ति' (Biopharma Shakti) योजनायै १०,००० कोटिः रूप्यकाणि।
प्रमुखघोषणानि (Major Announcements)
* आयकरसुधारः। : मध्यमवर्गीयाणां कृते आयकराभिवृद्धिः प्रदर्शिता, येन तेषां व्ययशक्तिः (Spending Power) वर्धते। आयकरप्रपत्राणां (Forms) सरलीकरणं कृतम्।
* अवसंरचना विकासः (Infrastructure): देशस्य विकासाय १२.२ लक्षकोटिः रूप्यकाणां पूँजीगतव्ययः (Capital Expenditure) निश्चितः।
* नारिकेल-काजू-चन्दनकृषिः : एतेषां उत्पादनानां कृते विशेषप्रोत्साहनयोजनाः घोषिताः।
* नूतन-दुर्लभ-खनिज-गलियारा (Rare Earth Corridors): ओडिशा, आन्ध्रप्रदेशः, केरलम्, तथा तमिळनाडु राज्येषु दुर्लभखनिजानां खननार्थं विशेषक्षेत्राणि निर्मितानि भविष्यन्ति।
*शिक्षा एवं कौशलम्: १५,००० विद्यालयेषु AVGC (Animation, Visual Effects, Gaming) प्रयोगशालाः स्थापयिष्यन्ते।
सांस्कृतिकविरासतम् (Culture & Heritage)
भारतस्य प्राचीनलिपीनां पाण्डुलिपीनां च संरक्षणाय 'ज्ञानभारतम् मिशन' (Gyan Bharatam Mission) इत्यस्मै ६० कोटिः रूप्यकाणि आबंटितानि। एतेन सह 'बृहत्तरभारत' (Greater Bharat) परियोजनायाः माध्यमेन विदेशेषु भारतीयसंस्कृतेः प्रसारः भविष्यति।
विशेषम्: एतद् आयव्ययपत्रकं "कर्तव्य- भावनाया" (Sense of Duty) प्रेरितम् अस्ति, यत्र निर्धनानां, युवकानां, कृषकाणां च विकासाय प्राधान्यं दत्तम् अस्ति।