गौतम् बुद्धाः (बुद्धपुर्णिमा)

गौतमस्य बुद्धस्य जन्मः 563BC तमे वर्षे लुम्बीनी प्रान्ते नेपालदेशे अभवत् । एतस्य पितुः नाम सुद्धोधन मातुः नाम माया आस्ताम् । सः कपिलवस्तोः
सक्यवंशजस्य राजा आसीत् ।  गौतमः एकः क्षत्रियः आसीत् । एतस्य विवाहः यशोधारा सह षोडशवर्षे आयौः अभवत् । एकः पुत्रः अपि
जातः ।
एकदा सः रथे अटति स्म । सः केचन दृश्यान् यथा तेषां दृश्येषु एकं रोगीं एकं वृद्धं एकं शवं अपि च दृष्टवान् । एतान् दृष्ट्वा तस्य मनसि पीङा उद्भवति स्म । एषा पीङा कथम् निवारणीया । एतस्या उत्तरं अन्वेषणार्थं सः संसारं त्यक्त्वा वनं गतवान् । सः सर्वं त्यक्त्वा एके वृक्षे अधोः उपविष्टवान् परन्तु किमपि न प्राप्तवान् । तस्मिन् एव समये, काश्चन महिलाः तस्य पार्श्वात् मार्गात् गच्छन्त्यः गायन्ति यत् गीतसंगीतं मधुरं भवति यदा मध्यं स्वरेण गायन्ते न शीध्रं न मन्दं । एतं श्रुत्वा गौतमः तस्य दिशां प्राप्तवान् । तदा बिहारराज्यस्य बौधगयाक्षेत्रैव ध्यानेन गौतमः परमं ज्ञानं प्राप्तवान् । तथैव बौद्धः अभवत् । तत्पश्चात् सारनाथे बौद्धः तस्य प्रथमं उपदेशं
दत्तवान् । वैशालीनगर्यां बौद्धः तस्य अन्तिमं उपदेशं दत्तवान् । 487BCतमे वर्षे कुशीनगरे सः निर्वाणं प्राप्तवान् । सः बौद्धधर्मस्य प्रर्वतकः कथ्यते । बौद्धस्य जीवनस्य त्रिस्रः घटनाः यथा जन्मं-मरणं-ज्ञानं एकस्यां तिथौ अभवत् अथात् वैशाखामासस्य शुक्लपक्षे पूर्णिमासीतिथौ ।

हिन्दोः शास्त्रस्य अनुसारेण विष्णुः भगवान् वैशाखामासस्य शुक्लपक्षे पूर्णिमासीतिथौ पृथ्व्यां अवतीर्णवान् । अतः एतस्यां तिथौ बुद्धपुर्णिमा रुपेण आचर्यते । अग्निपुराणे इति कथ्यते यत् कलयुगे प्रायः जनाः वेदस्य निन्दां कुर्वन्ति । ते वेदाधिकारिणः नास्ति अतः तेषां धर्मात् निष्कासनं आवश्यकं अतैव ईश्वरः बौद्धरुपेण अवतीर्णवान् तथैव अन्यः धर्मस्य स्थापनं कृतवान् ।  यस्मिन् यज्ञः मन्त्रौचारणं अपि न भवति इत्युक्ते वेदस्य रक्षा भवति । सः क्षत्रियः आसीत् ।
विद्यालये सः वेदादयः शास्त्राणि अधितवान् । तेषां शिक्षां अन्यरुपेण सः बौद्धधर्मस्य शिक्षारुपेण प्रसारितवान् । तथैव बौद्धधर्मावलम्बिनः जनाः प्रायः
शान्तया वर्तन्ते ।          
कृपया अवधानेन पठतु । 😊😊
जयतु सस्कृतं जयतु भारतम्
पहाडी (लेखः18) 01/05/2026
#PahadiArticles