Pahadi 
५/१५/२०२६, ५:००:०० अ (5/15/2026, 5:00:00 PM)
ग्रीष्मऋतोः फलानि
जयतु सस्कृतं जयतु भारतम्
पहाडी (लेखः20) 15/05/2026
#PahadiArticles
भारते ग्रीष्मस्य ऋतोः कालः एप्रिलमासतः जुलाईमासपर्यन्तं वर्तते । कालगणनानुसारेण चैत्रतः आषाढपर्यन्तं वर्तते । एतस्मिन् ऋतौः सुर्यः पृथ्व्याः निकटं अगच्छति । सुर्यः सर्वदा तपति । तस्य तापेन प्राणिनः पृथ्व्यां ग्रीष्मऋतोः अनुभवन्ति । कालचक्रेण अनुसारेण एतस्य ऋतोः आगमनं अपि अति आवश्यकं । एतस्मिन् ऋतौः तापमानं 40 डिग्रीतः – 50 डिग्रीपर्यन्तं वर्धते । सर्वत्रः ग्रीष्मवायुः प्रसरति । एतेन कारणेन केचन मनुष्यजनाः पीङां अनुभवन्ति यथा मनसि पीङा, केचन पीडया मूर्छन्ति, वमनं, अतिसारः अपि कुर्वन्ति । प्राकृतिः देवी निर्दया नास्ति । सा एतासां सर्वासां समस्यानां निवार्णार्थं उपायं औषधिं वा अपि ददाति । परन्तु तेषां रुपं भवति फलैः रुपैः । यदि वातावरणे मनुष्यः ग्रीष्मतापं ग्रीष्मवायुं वा सहनं इच्छति चेत् तेन ग्रीष्मऋतोः फलानि अवश्यमेव खादनीयानि ।
अधोः तेषां फलानां नामनि दीयन्ते।
- आम्रफलम् – (आम/mango) आम्रफलं एकं मधुरं फलं अस्ति । एतस्मिन् फले स्थुलं, जलं, बीजं च त्रीणि तत्त्वानि भवन्ति । एतत् फलं ग्रीष्मऋतौ एवं उद्भवति । एतत् आम्रफलं फलानां नरेशः मन्यते । एतस्य फलरसः (जूस) जलेन सह दुग्धेन सह पातुं शक्यते ।
- कदलीफलम् – (केला/banana) – कदलीफलम् वर्षपर्यन्तं आपणे प्राप्तुं शक्यते । एतेषु बहवः तत्तवानि (विटामिन सी-बी6, पौटेशियम्, मैग्नीशियम्) वर्तन्ते ।
- कालिङ्गम् / कालिन्दम् – (तरबूज/Melon) -- कालिङ्गं एकं मधुरं फलं अस्ति । एतस्मिन् फले स्थुलभागः, जलभागः, बिजणं अपि भवन्ति । एतत् फलं ग्रीष्मऋतौ एवं उद्भवति । एतेषु जलं अधिकरुपेण प्राप्यते ।
- खर्बुजम् – (खरबूजा/ Water melon) – खर्बुजम् एकं मधुरं फलं अस्ति । एतस्मिन् फले स्थुलं, जलं, बीजं च त्रीणि तत्त्वानि भवन्ति । एतत् फलं ग्रीष्मऋतौ एवं उद्भवति । एतेषु स्थुलभागः अधिकं प्राप्यते। एतस्य आकारः कालिड्गात् लघुतरं वर्तते ।
- निम्बुकम् / जम्बीरम् – (नींबू)—निम्बुकम् तिक्तफलम् भवति । एतात् विटामिन् सी प्रचुरायां मात्रायां प्राप्तुं शक्यते । एतस्य फलरसः (जूस) जलेन सह सिकञ्जीरुपेण गृहैव निर्मातुं शक्यते आपणात् पातुं वा शक्यते ।
- मधुकर्कटी – (पपीता) – एतम् फलम् एकं मधुरं फलं अस्ति । वर्षपर्यन्तं आपणे प्राप्तुं शक्यते । उदरस्य रक्षणार्थाय अति उत्तम् फलम् इयम् ।
- नारिकेलम् – (नारियल) – नारिकेलम् न केवलं अपितु एतस्य फलरसः अपि मधुकरं भवति । एतेषु कैल्शियम, मैंगनीज और फास्फोरस आदयः तत्वानि अपि उपलब्धानि ।
- लीचिका (लीची) - एषा एका मधुरा फलं अस्ति । एतस्य फलस्य आवरणं रक्तवर्णरुपेण लीचिकां आच्छादयति । खादने एतस्य अनुभवं शकरस्य सदृशः भवति।
- कर्कटी (ककडी) – कर्कटी फलं शाका वा द्वौ रुपेण ज्ञायते। प्रायः भोजने सलादरुपेण गृह्यते । स्वादे कर्कटी निरसः भवति । सर्वेभ्य कर्कटी रोचते ।
- इक्षुः (गन्ना) – इक्षोः फलरसः जनेभ्यः अति रोचते । ग्रीष्मऋतुयां इक्षोः फलरसस्य आपणः सर्वत्र दृश्यते । एतस्य मूल्यः अपि न अधिकः भवति ।
जयतु सस्कृतं जयतु भारतम्
पहाडी (लेखः20) 15/05/2026
#PahadiArticles
४४ 
१२.१ सह. 
1 comments
Prema Shree
५/१६/२०२६, ६:४९:४२ पू (5/16/2026, 6:49:42 AM)
जलपूर्णानि फलानि ग्रीष्मे महतीं शान्तिं ददति।
